Debian 12 vs. Debian 13 op een VPS: welke kies je in 2026?

Bookworm. Bullseye. Jessie. Sarge. Woody. Potato.

Sinds 1996 is elke Debian-release vernoemd naar een personage uit Toy Story. De toenmalige projectleider van Debian werkte toevallig bij Pixar en begon de codenamen erin te smokkelen. Sindsdien heeft niemand besloten daarmee te stoppen.

De distributie haalt haar releasenamen uit een Pixar-franchise die ouder is dan de helft van haar huidige maintainers, en gaat ruim dertig jaar later nog steeds sterk.

Dat zegt iets over de prioriteiten van Debian.

Het Debian-project jaagt niet achter de nieuwscyclus aan. Het heeft geen marketingteam. Het heeft geen moederbedrijf. Het kan niet van koers veranderen, overgenomen worden of zijn commerciële voorwaarden aanpassen, want er zijn geen commerciële voorwaarden om aan te passen.

Het brengt een release uit wanneer die klaar is. Daarna draait die release de komende vijf jaar op een virtual private server (VPS) en doet precies waarvoor je hem hebt ingericht.

Dat is eigenlijk het hele verhaal. Debian is de Linux die je kiest als je liever nooit meer aan je besturingssysteem denkt.

De enige interessante vraag, en die gaan we hier beantwoorden, is of je kiest voor de beproefde release (Debian 12) of de huidige (Debian 13).

Wat maakt Debian anders dan Ubuntu en AlmaLinux?

Debian is een Linux-distributie die door de community wordt bestuurd, zonder commerciële eigenaar waar dan ook in de toeleveringsketen.

Het Debian-project wordt geleid door zijn ontwikkelaars en als non-profit gefinancierd via Software in the Public Interest. Niemand is eigenaar van Debian, dus niemand kan het verkopen, de licentie wijzigen of de roadmap omgooien.

Dat structurele gegeven bepaalt alles waar Debian om bekendstaat.

Het is bewust conservatief. Zodra een pakket in een stabiele release komt, blijft het gedurende de hele levensduur van die release op die versie. Uitzonderingen zijn zeldzaam en moeten door het securityteam worden goedgekeurd. In plaats van nieuwe versies worden oplossingen teruggeport naar de bestaande versie.

Het is licht. Een koud opgestarte Debian 12- of 13-serverinstallatie zit op ongeveer 100 MB RAM. Dat is minder dan zowel Ubuntu Server als AlmaLinux, die in rust doorgaans tussen de 150 en 200 MB gebruiken. Die ruimte gaat naar je eigenlijke workload.

Het is de basis waarop al het andere is gebouwd. Ubuntu, Kali, Proxmox VE en Raspberry Pi OS zijn allemaal afgeleid van Debian. Dat geldt ook voor de standaard Docker-basisimages voor productiecontainers: debian:bookworm-slim en debian:trixie-slim. Als je Debian op een VPS draait, draai je hetzelfde besturingssysteem dat al in de meeste containers op de meeste servers op internet zit.

De ondersteuning loopt ongeveer vijf jaar per release: zo'n drie jaar van het Debian Security-team en daarna nog twee jaar van het Debian LTS-team. Daarna is er een optionele Extended LTS-laag als je die nodig hebt.

Debian 12 vs. Debian 13: welke versie kies je?

Kies voor elke nieuwe VPS-implementatie in 2026 Debian 13 (Trixie). Kies Debian 12 (Bookworm) alleen als je een specifieke reden hebt om de toolchain van een bestaande productieserver te volgen. Op een zelfbeheerde VPS van DreamHost richt je Debian 13 direct in. Kies Debian 12 alleen op platforms waar je zelf de image beheert.

Debian 12 (Bookworm) verscheen in juni 2023 met Linux-kernel 6.1, Python 3.11, PHP 8.2 en PostgreSQL 15. De volledige beveiligingsondersteuning eindigde op 11 juli 2026. Het Debian LTS-team levert nu beveiligingsupdates tot en met 30 juni 2028. Bestaande Bookworm-servers die probleemloos draaien, hoef je niet opnieuw op te bouwen. De pakketset is volwassen, de eigenaardigheden zijn goed gedocumenteerd en de migratie naar Debian 13 via apt full-upgrade wordt ondersteund.

Debian 13 (Trixie) verscheen in augustus 2025 met kernel 6.12 LTS, Python 3.13, PHP 8.4, PostgreSQL 17 en APT 3.0. De gecombineerde Security- en LTS-dekking loopt tot en met 30 juni 2030. Benchmarks van Phoronix maten op AMD EPYC ongeveer 13% betere prestaties dan Debian 12 bij gemengde workloads. Dat is grotendeels toe te schrijven aan de nieuwere kernel en de GCC 14-toolchain.

Kies Debian 13 als je opnieuw begint, een langere ondersteuningsperiode wilt of de nieuwere toolchainversies nodig hebt. Kies Debian 12 als je een werkende productieserver kloont, software draait die alleen tegen Bookworm is gevalideerd, of werkt binnen een organisatie die Trixie nog niet heeft goedgekeurd.

Veel teams zijn na de release van Trixie nog 18 maanden op Bookworm gebleven om hun Puppet-manifests ongewijzigd te laten, en voor hen was dat de juiste keuze.

Een upgrade ter plekke tussen releases werkt, maar een nieuwe VPS direct op Debian 13 inrichten is minder werk dan een productieserver ter plekke upgraden.

Hoeveel RAM en schijfruimte heeft Debian nodig op een VPS?

Officieel vraagt de grafische installer van Debian minimaal 780 MB RAM en 1160 MB schijfruimte. Met swap ingeschakeld komt de installer technisch gezien al met 350 MB tot het einde. Dat zijn ondergrenzen, dus baseer je planning er niet op.

In de praktijk gebruikt een koud opgestarte Debian 12- of 13-server ongeveer 100 MB RAM. De rest van je VPS blijft over voor je eigenlijke workload. Een VPS van 1 GB geeft je na het laden van het besturingssysteem ongeveer 900 MB voor de applicatie. Dat is ruim voldoende voor een kleine webapp, een persoonlijke Mastodon-instance, een mailserver met weinig verkeer of een paar lichte containers.

Ook qua schijfruimte is Debian zuinig. Een schone installatie neemt iets meer dan 1 GB in beslag. Reken op 10 GB in totaal voor de OS-partitie zodra pakketcaches, logbestanden en het journal een paar maanden de ruimte hebben gehad.

Hier is een praktisch uitgangspunt voor de dimensionering:

Stack 4 (4 GB RAM) is het pakket voor lichte apps en soloprojecten. Stack 8 is het pakket dat we op onze pagina's aanduiden voor apps in productie. Debian laat zoveel ruimte over dat je workload bepaalt wanneer je moet opschalen, niet het besturingssysteem. Stap over op Stack 8 als je tegelijk een database, een webserver en een applicatie draait en elk ervan wat ademruimte wilt geven.

Nog één ding dat het vermelden waard is: NVMe-opslag doet ertoe, zelfs als schijfcapaciteit dat niet doet. Pakketinstallaties, het uitpakken van containerlagen en fsync-aanroepen van databases leunen allemaal op schijf-I/O. NVMe is bij willekeurige lees- en schrijfbewerkingen met kleine blokken ongeveer vijf tot tien keer sneller dan SATA. Het is zoiets dat je pas merkt als je op een server zit zonder.

Hoe zet je een Debian-VPS op?

Zes stappen beslaan het eerste uur na een verse Debian-installatie. Voer ze in deze volgorde uit: hostname, sudo-gebruiker, SSH, firewall, automatische beveiligingsupdates, DNS. Daarna zorgt Debian grotendeels voor zichzelf.

1. Stel de hostnaam in

sudo hostnamectl set-hostname your-server-name

De hostname verschijnt in logs, shells en alle monitoring die je later toevoegt. Kies iets beschrijvends. Je zult jezelf dankbaar zijn als je drie VPS-servers tegelijk beheert.

2. Maak een sudo-gebruiker aan

sudo adduser deploy
sudo usermod -aG sudo deploy

Gebruik een productieserver niet dagelijks als root. De groep sudo op Debian geeft volledige root-toegang via sudo met een wachtwoordprompt, en dat is de juiste standaard. Log na deze stap uit als root en log opnieuw in als deploy.

3. Beveilig SSH

Kopieer eerst je publieke sleutel:

ssh-copy-id deploy@your-server-ip

Schakel daarna wachtwoordauthenticatie en inloggen als root uit door een configuratiebestand in /etc/ssh/sshd_config.d/ te plaatsen:

# /etc/ssh/sshd_config.d/99-hardening.conf
PasswordAuthentication no
PermitRootLogin no

Laad de SSH-daemon opnieuw:

sudo systemctl reload ssh

Controleer voordat je je huidige terminal sluit of je nog vanuit een tweede terminal kunt inloggen. Elke serverbeheerder heeft wel een verhaal over waarom deze stap belangrijk is.

4. Schakel een firewall in

De eenvoudigste route is ufw (Uncomplicated Firewall), waarmee je de firewall in twee commando's beheert.

sudo apt install ufw
sudo ufw allow 22/tcp
sudo ufw allow 80/tcp
sudo ufw allow 443/tcp
sudo ufw enable

Wil je nftables liever rechtstreeks configureren? Dat is vooraf geïnstalleerd, en de Debian-wiki heeft een actuele voorbeeldconfiguratie. Hoe dan ook moet de firewall standaard alles weigeren en alleen expliciet de poorten openen die je nodig hebt.

5. Zet automatische beveiligingsupdates aan

Dit is de meest onderschatte Debian-functie voor VPS-implementaties, en een van de eerste dingen die we aanraden in te schakelen op elke VPS van DreamHost. Het Debian Security-team brengt patches voor spraakmakende CVE's snel uit, bij gecoördineerde bekendmakingen vaak binnen een dag of twee. unattended-upgrades past ze automatisch toe terwijl jij er niet op let.

sudo apt install unattended-upgrades
sudo dpkg-reconfigure -plow unattended-upgrades

Selecteer Yes bij de prompt. Controleer met systemctl status unattended-upgrades of het draait. Meer is het niet: Debian patcht zichzelf 's nachts zodra er beveiligingsadviezen verschijnen.

6. Koppel een domein aan de VPS

Voeg bij je DNS-provider een A-record toe voor het IPv4-adres van je VPS, en een AAAA-record voor het IPv6-adres als je dat hebt. Wacht een paar minuten op de propagatie en voer daarna ping yourdomain.com uit vanaf de VPS om te controleren of alles correct wordt omgezet.

Wanneer gebruik je Debian op een VPS?

Debian is de juiste keuze voor elke workload waarbij je wilt dat het besturingssysteem naar de achtergrond verdwijnt en daar blijft. Dat geldt voor het meeste wat mensen in de praktijk op een VPS draaien.

Kies Debian voor:

• Productiewebservers met nginx, Apache of Caddy
• Docker-hosts, waar Debian op de host en debian:*-slim in de containers een hele categorie randgevallen rond glibc en pakketten wegneemt
• Productiedatabases met PostgreSQL, MySQL en MariaDB
• Mailservers op basis van Postfix en Dovecot, een stack die al twintig jaar op Debian-machines draait
• Back-upservers, bestandsservers en alles wat je één keer inricht en daarna stil zijn werk laat doen
• Elke VPS die je wilt inrichten, automatische beveiligingsupdates wilt geven en daarna echt een jaar niet meer wilt bekijken

Kies Debian niet voor:

• Workloads die gloednieuwe kernelmodules nodig hebben, zoals net toegevoegde GPU-ondersteuning of netwerkhardware die in de afgelopen zes maanden is uitgebracht
• GPU-intensieve ML- of AI-workloads waarbij je de nieuwste CUDA-toolkit wilt afstemmen op de nieuwste kernel
• Desktop-Linux op een werkstation waar je elke zes maanden de nieuwste GNOME of KDE wilt
• Alles wat expliciet een ecosysteem in Red Hat-stijl vereist (rpm, SELinux standaard ingeschakeld, RHEL-pakketversies). Dat is het terrein van AlmaLinux.

Hoe verhoudt Debian zich tot de alternatieven?

Debian is niet in elke situatie de juiste keuze. Weten waar het verliest, is net zo nuttig als weten waar het wint. Twee vergelijkingen dekken de meeste beslispunten:

Debian vs. Ubuntu LTS: Ubuntu geeft je standaard nieuwere pakketten, commerciële ondersteuning van Canonical en tot tien jaar Extended Security Maintenance via Ubuntu Pro. Daar staat een iets zwaardere installatie tegenover, en een bedrijf in de toeleveringsketen.

Kies Ubuntu als je een commercieel vangnet wilt of direct nieuwere pakketten nodig hebt. Kies Debian als je de lichtste, langstlopende basis wilt, zonder partij stroomopwaarts die de afspraken kan veranderen.

Debian vs. AlmaLinux 9: AlmaLinux is een heel ander ecosysteem. Het is binair compatibel met RHEL, gebruikt yum/dnf voor pakketbeheer en heeft SELinux standaard ingeschakeld. Kies AlmaLinux als je team al RHEL of CentOS in productie draait, of als compliancekaders gelijkwaardigheid met de RHEL-familie vereisen. Kies Debian voor bijna al het andere.

Bij DreamHost raden we voor de meeste persoonlijke projecten, productieservers van onafhankelijke makers en workloads van kleine teams standaard Debian aan. De uitzondering: het Red Hat-ecosysteem is al in gebruik, of je hebt een specifieke reden om de actuelere pakketten van Ubuntu nodig te hebben.

Wanneer is een zelfbeheerde VPS zinvol voor een Debian-server?

Een zelfbeheerde VPS hoort volledige root-toegang te bieden, een schone Debian-installatie bij het aanmaken en geen laag met beheerde services die je apt-commando's interpreteert. Dat past bij Debian, dat ervan uitgaat dat de beheerder weet wat hij doet, en dat zo is ingericht dat het je niet in de weg zit.

Een paar specifieke punten sluiten goed aan bij de manier waarop Debian doorgaans op een VPS draait:

• NVMe-opslag op elk Stack-niveau. Apt-bewerkingen, het uitpakken van containerlagen, databasecommits, logrotatie: alle bewerkingen die bepalen hoe snel een Linux-server aanvoelt, hangen af van schijf-I/O.
• Ongelimiteerde bandbreedte. Back-upservers, mailrelays, synchronisatiedoelen, containerregistries en alles wat verder data verstuurt, draaien zonder verrassingen op je factuur.
• Keuze van besturingssysteem bij het aanmaken. Debian 13 is beschikbaar bij het aanmaken, naast Ubuntu 24.04 LTS en AlmaLinux 9.

Stack 4 (4 GB) is het instapabonnement; Stack 8 (8 GB) is het abonnement voor een Debian-server in productie.

Stap over op 8 GB als je een database, een weblaag en een applicatie op dezelfde machine draait en wilt dat elk ervan genoeg geheugenruimte heeft.

Wil je dieper ingaan op de besturingssysteemlaag zelf? Bekijk dan onze pagina's over Debian, Ubuntu en AlmaLinux. En verhuis je een bestaande applicatie van gedeelde hosting, dan biedt een zelfbeheerde VPS je de route van beheerde hosting naar een implementatie met root-toegang.

Forky komt eraan

Debian 14, met de codenaam Forky, zit momenteel in de testfase. Tegen de tijd dat die ergens in 2027 of 2028 uitkomt, draait de Bookworm-VPS die je vandaag aanmaakt nog steeds, installeert die 's nachts nog steeds zelf patches en gebruikt die nog steeds zo'n 100 MB RAM. De Trixie-VPS ziet er dan precies hetzelfde uit als op de dag dat je hem opstartte.

Dat is het mooie van saaie infrastructuur: het voordeel stapelt zich op. Elk uur dat je niet aan je besturingssysteem denkt, besteed je aan datgene waarvoor je de server eigenlijk hebt ingericht.

Kies Bookworm als je daar een reden voor hebt. Kies Trixie als je die niet hebt. Hoe dan ook wordt Debian vaak het deel van je stack waar je je nooit meer zorgen over hoeft te maken.

Veelgestelde vragen over Debian op een VPS